Muzealnictwo jeleniogórskie ma bogatą tradycję, nawiązującą do kolekcjonerstwa i zbieractwa, popularnych w XIXw. W 1880r. powstało w Jeleniej Górze Riesengebirgsverein (RGV) - Towarzystwo Karkonoskie. Jego działalność polegała, m.in. na gromadzeniu oraz ochronie przedmiotów historycznych i artystycznych o tematyce regionalnej. Już w 1888r. utworzono muzeum, w którym eksponowano zgromadzone zbiory. W latach 1912 - 1914 wzniesiono w Jeleniej Górze gmach muzeum. Das Museum des RGV otworzono uroczyście w kwietniu 1914r. Ilość zbiorów ciągle rosła. Wzbogacono nimi stałe wystawy związane tematycznie z Karkonoszami. W 1938r. muzeum zmieniło nazwę na Sudetenmuseum. W czasie wojny i w pierwszych latach po jej zakończeniu, muzeum pełniło także funkcję składnicy dzieł sztuki. Do 1952 wywieziono stąd, do różnych muzeów w Polsce, tysiące eksponatów z dziedzin zakresu: geologii, przyrody, archeologii, etnografii, sztuki i historii, w tym wspaniałe kolekcje malarstwa, numizmatyki i militariów. W latach pięćdzisiątych uporządkowano pozostałe zbiory i zainicjowano działalność merytoryczną Muzeum Regionalnego w Jeleniej Górze. Od 1975r. muzeum zmieniło nazwę na Muzeum Okręgowe, co wiązało się z podniesieniem jego rangi jako placówki nadrzędnej nad innymi muzeami województwa. Zreorganizowano wówczas muzeum, tworząc działy merytoryczne. W 1977r. przejęto Zamek w Bolkowie, jako Oddział, a w 1980r. jako drugi oddział utworzono Muzeum Walki i Pracy w Jeleniej Górze-Cieplicach. W latach 1979 - 1980 sporządzono projekty - koncepcje rozbudowy Muzeum Okręgowego w Jeleniej Górze, które z uwagi na późniejsze wydarzenia w Polsce, nie zostały zrealizowane.